Leerplicht

Elk leerplichtig kind, legaal of illegaal, heeft recht op onderwijs. Nederland is daartoe internationale verdragsrechtelijke verplichtingen aangegaan, voor een belangrijk deel uitgewerkt in de Leerplichtwet.

Leerplicht en RMC informatie

Onderwijs is belangrijk. Het geeft kinderen een basis later zelfstandig te kunnen functioneren in samenleving en beroep. Op school doen ze de kennis en de vaardigheden op om later hun plek in onze maatschappij te verwerven. Daarom is onderwijs een grondrecht van alle inwoners van Nederland. Kinderen hebben recht op een goede school. Zodat ze zich kunnen ontwikkelen tot mondige, zelfstandige volwassenen, voldoende toegerust om een baan te vinden.

Ieder kind in Nederland heeft het recht en de plicht om een bepaalde periode van zijn leven dagonderwijs te volgen. De leerplichtwet 1969 omschrijft welke verantwoordelijkheid de verschillende betrokkenen, het kind, zijn ouders of verzorgers, de scholen en de gemeente, daarbij hebben.

Vanaf welke leeftijd is een kind leerplichtig?

Leerplicht is de plicht om op een erkende school ingeschreven te staan en deze elke schooldag te bezoeken. Ieder kind in Nederland is leerplichtig vanaf de eerste dag van de maand die volgt op de maand waarin het kind vijf jaar is geworden. Een kind dat bijvoorbeeld op 6 januari zijn vijf-de verjaardag heeft gevierd, is vanaf de eerste schooldag van de maand februari leerplichtig.

Tot wanneer is een jongere leerplichtig?

Voorheen waren jongeren volledig leerplichtig tot het einde van het schooljaar waarin ze zestien jaar werden. Vervolgens waren ze partieel leerplichtig tot het einde van het schooljaar waarin ze hun zeventiende verjaardag vierden. Echter, omdat nog steeds te veel jongeren het onderwijs voortijdig verlaten en zich derhalve zonder startkwalificatie op de arbeidsmarkt begeven, is per 1 augustus 2007 de kwalificatieplicht tot de achttiende verjaardag in werking getreden. Dit betekent, dat jongeren tot hun achttiende verjaardag verplicht zijn een startkwalificatie te behalen. 

De kwalificatieplicht hoeft echter niet te betekenen dat leerlingen vijf dagen in de week in de schoolbanken dienen te zitten. Het is ook mogelijk om met combinaties van leren en werken een startkwalificatie te behalen, zoals de beroepsbegeleidende leerweg in het mbo. Juist deze combinaties van leren en werken zijn een uitkomst voor een deel van de 16-, 17- en 18- jarigen.

Wat doet de leerplichtambtenaar?

Het toezicht op de naleving van de leerplichtwet is opgedragen aan burgemeester en wethouders. Zij wijzen voor de uitvoering van dit toezicht één of meerdere leerplichtambtenaren aan. De leerplichtambtenaar controleert of leerplichtigen in de woongemeente ingeschreven staan bij een school / instelling en pakt het schoolverzuim aan. 

Zodra een school melding van schoolverzuim doet, stelt de leerplichtambtenaar een onderzoek in naar de reden achter het verzuim. Zij neemt contact op met de leerling, de ouders / verzorgers en de school. Allereerst probeert zij met alle betrokkenen tot een oplossing te komen die leidt tot geregeld schoolbezoek van de leerling. Lukt dat niet, of treedt herhaling op, dan kan de leer-plichtambtenaar een officiële waarschuwing uitdelen of een proces-verbaal opmaken. Doorverwijzing naar de hulpverlening is ook mogelijk. 

Soms leveren bemiddeling en/of verwijzing niet het gewenste resultaat op. In dat geval kan een juridische aanpak noodzakelijk zijn. 

De leerplichtambtenaar werkt onder andere samen met het Openbaar Ministerie, de Raad voor de Kinderbescherming, de Politie en met het Bureau Halt, met het doel om ongeoorloofd verzuim zo nodig strafrechterlijk aan te pakken. De wet biedt de mogelijkheid een boete en zelfs een gevangenisstraf op te leggen.

Vakantie buiten de schoolvakanties in verband met beroep ouder(s)

In de leerplichtwet is heel specifiek bepaald wanneer verlof buiten de schoolvakanties kan worden verleend. Naast de vanzelfsprekendheid van verlof voor een huwelijk of begrafenis van familieleden mag dit in principe alleen als een leerling vanwege het specifieke beroep van ouders / verzorgers (bijvoorbeeld het beheer van een camping), slechts buiten de schoolvakanties op vakantie kan gaan. In dat geval mag de directeur één keer per schooljaar het kind vrij geven (voor maximaal 10 schooldagen), zodat het gezin toch op vakantie kan. Deze vrijstelling kan maar één keer per schooljaar worden gegeven. Deze "extra" vakantie wordt nooit verleend in de eerste 2 lesweken van een nieuw schooljaar.

Andere gewichtige omstandigheden

Er zijn misschien persoonlijke omstandigheden denkbaar waardoor de leerling verlof moet (kunnen) krijgen. In de toelichting van de leerplichtwet staat niet omschreven wat onder gewichtige omstandigheden wordt verstaan. Tot ten hoogste tien dagen in een schooljaar is de directeur van de school bevoegd een besluit te nemen over een dergelijk verzoek van de ouders. Gaat het om meer dan tien dagen in een schooljaar dan is de leerplichtambtenaar bevoegd tot een besluit. De leerplichtambtenaar neemt pas een besluit als hij de directeur heeft gehoord.

Wie kan er schoolverzuim melden bij de leerplichtambtenaar?

In de meeste gevallen zal de schooldirecteur schoolverzuim melden bij de leerplichtambtenaar, maar in principe kan iedereen melden. 

Verzuimloket

Als er sprake is van schoolverzuim moet het hele onderwijsveld incl. particulier onderwijs leerlingen (5 t/m 22 jaar) melden bij het verzuimloket (DUO = Dienst Uitvoering Onderwijs). De leerplichtambtenaar krijgt vervolgens automatisch bericht dat er een melding is gedaan en gaat er mee aan de slag.

Om de verschillende vormen van verzuim op dezelfde manier aan te pakken heeft een werkgroep leerplicht, vanuit de 14 Twentse gemeenten, de koppen bij elkaar gestoken. Er is allereerst een onderscheid gemaakt tussen:

  • het (speciaal) basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs aangeduid als primair onderwijs
  • het voortgezet onderwijs/middelbaar beroepsonderwijs.

Dit heeft geresulteerd in een regionale verzuimkaart primair onderwijs die hieronder integraal is opgenomen.

De Twentse gemeenten, de samenwerkingsverbanden passend Onderwijs en de GGD-JGZ hebben een verzuimkaart opgesteld onder het motto "Vroegtijdig signaleren voorkomt erger!"

Regionale Meld en Coördinatiefunctie Voortijdig Schoolverlaten (RMC)

In de regio Twente verlaten elk jaar ongeveer tweeduizend jongeren het onderwijs zonder een havo-, vwo- of mbo-diploma (niveau 2) op zak. Daarom is, naast de invoering van de kwalificatieplicht, met ingang van 1 januari 2002 de RMC-wet in werking getreden. Jongeren tot 23 jaar die voortijdig de school verlaten en die niet over een startkwalificatie beschikken, worden gemeld bij de RMC-coördinator. Deze probeert de voortijdig schoolverlater weer zo goed mogelijk te laten terugkeren in het onderwijs, eventueel in combinatie met stage of werk, of te begeleiden richting de arbeidsmarkt.

Wie kan er voortijdig schoolverlaters melden bij de RMC?

Onderwijsinstellingen zijn wettelijk verplicht om voortijdig schoolverlaters te melden bij de RMC. De volgende instanties/personen kunnen echter ook voortijdig schoolverlaters melden: 

  • leerplichtambtenaren 
  • jongere zelf 
  • de gemeentelijke sociale diensten 
  • het CWI 
  • afdeling burgerzaken van de woongemeente 
  • uitzendbureaus 
  • jeugdhulpverlening etc. 

Contact

Heeft u nog vragen, dan kunt u contact opnemen met Anita Rollema, de leerplichtambtenaar van de gemeente Losser. Van dinsdag t/m vrijdag is zij te bereiken op telefoonnummer 0541-588376 / 06-13527269  of via de mail leerplicht@oldenzaal.nl. Anita Rollema is ook de RMC-medewerker van de gemeente Losser.

Meer informatie is te vinden op de websites: