Toespraak waarnemend burgemeester Gerrit Jan Kok

Dames en heren, jongens en meisjes, beste mensen,  

Vandaag is het 4 mei. Op deze dag en op deze plek staan we samen 2 minuten stil bij allen die tijdens de Tweede Wereldoorlog voor onze vrijheid hebben gevochten en die die strijd niet hebben overleefd. 

We denken vanavond ook aan al die joodse families die in de oorlogsjaren op brute wijze uit elkaar werden gerukt, op transport werden gezet naar de concentratiekampen en daar niet meer levend uit kwamen. 

De oorlog heeft bij heel veel mensen diepe wonden gemaakt. De wonden zijn inmiddels genezen; de pijn is gebleven. De littekens zijn nog steeds zichtbaar.  

Elk jaar zijn er steeds minder mensen die hier in Nederland of in Nederlands-Indië de oorlog persoonlijk hebben meegemaakt. Die weten hoe het is om in angst te moeten leven. Om te leven in een land dat niet vrij is. 

Steeds meer mensen kennen de Tweede Wereldoorlog alleen nog maar als een spannend verhaal. Een verhaal dat zij hebben gehoord van hun ouders of overgrootouders. Een verhaal dat zij hebben gelezen, kennen van de televisie of van de film of een verhaal dat ze op school hebben gehoord.

Het is en blijft belangrijk om die verhalen te blijven vertellen. Het is aan ons om te zorgen dat die verhalen blijven leven. Samen kunnen we ervoor zorgen dat de verbinding tussen verleden en heden blijft bestaan. De verbinding tussen kinderen, ouders en grootouders is daarbij van groot belang. 

Maar ook het educatieprogramma voor de jeugd van de stichting Historische Kring en het Oranjecomité draagt eraan bij dat de verhalen over de Tweede Wereldoorlog hier in Losser blijven leven. Door de verhalen met onze kinderen te delen,  door de oorlogsgraven te bezoeken, door samen stil te staan bij de slachtoffers en door de helden van toen te eren.

Helden als de Engelse piloot John Ingram. Zijn verhaal klinkt nu als een hoofdstuk uit een spannend boek. Dat was 79 jaar geleden wel anders. Op 9 juli 1943 kwam hij hier om het leven toen zijn vliegtuig werd beschoten door de Duitsers. Zijn verhaal is slechts één van de vele verhalen over de oorlog. Er liggen in onze gemeente en in heel Nederland vele, vele helden begraven. Elke held met een eigen verhaal. 

Vlak na de oorlog bestonden de verhalen uit goed en fout. Het was zwart of wit. Wij waren goed. Fout waren de NSB’ers. Fout waren de Duitsers. Inmiddels weten we dat de verhalen genuanceerder zijn. Meerdere kleuren hebben. Ook bij onze Duitse buren verloren ouders hun kinderen, kinderen hun ouders en echtgenoten hun man of vrouw. Ook aan de andere kant van de grens was pijn en verdriet. Hoe mooi is het dan, dat we zoveel jaren later, nu aan beide kanten van de grens gezamenlijk onze doden betreuren.

Bij veel mensen zit nog steeds veel pijn. Pijn die ver weg is gestopt. Pijn om de gruwelijke dingen die in de oorlog zijn gebeurd of die zijn meegemaakt. Pijn waarover nog steeds niet of maar heel weinig over wordt gepraat. Uit schaamte en uit angst. Maar ook die verhalen zijn juist belangrijk om te vertellen. 

Helaas zien we op tv en lezen we in de krant of op het internet nog steeds veel over oorlog en geweld. We zien beelden van bomaanslagen, beschietingen. Onschuldige mensen die vaak geen kant meer op kunnen. Mensen die in één keer alles verliezen wat hun lief is.  
Er zijn in de wereld nog steeds veel plekken waar mensen niet in vrede en vrijheid kunnen leven. En zijn er nog steeds veel plekken waar mensen niet kunnen zijn wie ze zijn of kunnen zeggen wat we ze willen zeggen. 

Miljoenen mensen zijn wereldwijd op de vlucht. Op zoek naar een veilige plek.
Ook een paar duizend kilometers hier vandaan hebben miljoenen Oekraïners hun land verlaten omdat het er niet meer veilig is. Inmiddels hebben bijna 50.000 Oekraïners een ‘veilige’ plek gevonden in ons land. Ook hier in Losser.  

We staan er misschien niet elke dag bij stil, maar juist op die gevaarlijke plekken in de wereld nemen veel jonge mannen en vrouwen deel aan vredesmissies of militaire operaties. Laten we vandaag ook aan deze jonge helden denken, want in hun plunjezak nemen ze fysieke en geestelijke littekens mee terug. Hun leven en dat van hun partner of gezin is en zal nooit meer hetzelfde zijn. 

Daarom is het ook zo mooi dat dat we tijdens de Landelijke Veteranendag onze waardering en dankbaarheid uitspreken voor al deze helden. Dat doen we hier in de gemeente Losser ook tijdens de jaarlijkse bijeenkomst die door de Stichting Veteranen Losser wordt georganiseerd. Want ook voor onze Losserse veteranen is en blijft het belangrijk om hun verhaal te blijven delen. Met elkaar en met ons. 

In tijden van nood help je elkaar. In tijden van nood ben je er voor elkaar. In tijden van nood voel je je met elkaar verbonden. Dat zagen we al terug tijdens de coronapandemie en dat zien we bij een humanitaire crisis zoals nu in Oekraïne. Als de nood hoog is, staat de Losserse gemeenschap klaar om de helpende hand te bieden. Dat deed u al in 2015 toen De Fakkel werd ingericht als crisisnoodopvang voor zo’n 200 vluchtelingen. En dat doet u nu ook weer. 

Het is geweldig om te zien hoeveel mensen zich als vrijwilliger hebben aangemeld om de mensen te helpen die noodgedwongen huis, haard en geliefden hebben moeten verlaten. 
In de gemeente Losser helpen we elkaar als dat nodig is. Dat doen we met elkaar en voor iedereen. Net zoals de oorlogshelden van toen die ons hebben geholpen onze vrijheid terug te krijgen.  

Dankzij die moedige strijders, leven wij nu in een mooi en vrij land. Een land waarin we kunnen zijn wie we zijn en kunnen zeggen wat we willen zonder angst om te worden opgepakt. Laten we dankbaar zijn en genieten van al onze vrijheden. Helemaal nu. 

Er is al genoeg geweld en ellende op de wereld. Mijn boodschap voor u allemaal is daarom: wees lief voor elkaar, respecteer elkaar, geef elkaar de ruimte, heb oog voor elkaar en steun elkaar. Laten we ervoor zorgen dat we met elkaar in verbinding blijven. Samen kunnen we er voor zorgen dat we in vrede en vrijheid kunnen blijven leven. Want de vrijheid waarin wij leven is niet vanzelfsprekend.
 
Als we zo met elkaar kunnen samenleven, hebben al die moedige strijders van toen hun strijd niet voor niets gestreden. Zij verdienen het om niet vergeten te worden. Daarom is het ook zo belangrijk dat wij hen op deze dag blijven herdenken. Onze gedachten zijn vanavond bij hen en bij al die mensen die gisteren, vandaag en morgen nog steeds een strijd leveren om net als wij in vrede en vrijheid te kunnen leven.